Od dnia zamknięcia instytucji kultury do dnia 1 maja minęło dokładnie 51 dni. Początek lockdown’u w Polsce dla pracownic i pracowników kulturalnych oraz artystycznych oznaczał skok na głęboką wodę kryzysu gospodarczego, a także niemożność wykonywania swojej pracy w dotychczasowej formie. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przez ponad dwa miesiące trwania kwarantanny nie zaproponowało skutecznych rozwiązań zabezpieczających sektor stanowiący 3,5% krajowego PKB – prawie tyle, co branża turystyczna. Nasz manifest ma być głosem młodego pokolenia dopiero wchodzącego na rynek kultury i sztuki, które domaga się uznania pracy artystycznej i kulturalnej za zajęcie daleko wykraczające poza formę samorealizacji, czy też hobby. Jesteśmy studentkami i pracownicami. Chcemy, aby nasz głos został dostrzeżony.
1. Zabezpieczenie umowy o dzieło prawem do opieki zdrowotnej
Osoby zatrudnione na umowę o dzieło w wielu przypadkach nie mają prawa do opieki zdrowotnej, a także do korzystania ze świadczeń socjalnych. Uważamy, że zapewnienie godnego bytu oraz równego dostępu do świadczeń publicznych każdej obywatelce i obywatelowi jest sprawą fundamentalną. Powinny istnieć regulacje zabezpieczające umowę o dzieło oraz zapewniające artystkom i artystom bezpłatny dostęp do opieki zdrowotnej. Działanie tego typu, miałoby służyć przede wszystkim zapewnieniu równowagi psychicznej w trudnych czasach, w których przyszło nam żyć.
2. Zawieszenie kosztów stałych związanych z utrzymywaniem pracowni, galerii, przestrzeni warsztatowych
Utrzymanie pracowni artystycznych z ograniczonym źródłem dochodu jest w wielu przypadkach niemożliwe. W tym celu proponujemy zwrócenie się o pomoc do właściciela przestrzeni. Niezbędna będzie ingerencja państwa w regulację czynszów u osób prywatnych. Jeżeli to możliwe, należy ustalić z wynajmującym, jaki jest poziom kosztów stałych tego lokalu niezależnie czy jest użytkowany, czy też nie. Koszty stałe dla właściciela, którym jest spółdzielnia lub wspólnota, to daniny publiczne takie jak podatki, utrzymanie budynku, energia elektryczna w częściach wspólnych (klatka schodowa, winda, piwnica), centralne ogrzewanie oraz ogólne administrowanie nieruchomością. Koszty dla właściciela prywatnego mogą być zupełnie inne. Sytuacja, w której się znaleźliśmy dotknęła wszystkich. Właściciele lokali wynajmowanych na pracownie nie zawsze mogą sobie pozwolić na samodzielne ponoszenie ciężaru kosztów stałych. Artystki i artyści, którzy stracili źródło utrzymania powinni rozpocząć negocjację z wynajmującym, aby dojść do konsensusu.
3. Stypendium na okres trzech miesięcy wynoszące nie mniej niż 80% płacy minimalnej
Proponujemy stworzenie programu zapewniającego artystkom i artystom trzymiesięczne stypendium wynoszące nie mniej niż 80% płacy minimalnej. Beneficjentkami i beneficjentami owego programu byłyby osoby, dla których działalność w sektorze kultury stanowi główne źródło utrzymania, w tym - aktywne zawodowo studentki i studenci kierunków artystycznych. Aby otrzymać świadczenie, należałoby drogą elektroniczną przesłać podanie do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wraz z załączonymi skanami umów. Otrzymanie wsparcia finansowego nie powinno być jednoznaczne z zakazem uzyskiwania dodatkowych dochodów.​​​​​​​ Stypendium nie może mieć charakteru konkursowego powiązanego z produkcją nowej pracy.
4. Zwolnienie z opłat na rzecz ZUSu i zaliczek na podatek dochodowy
Artyści prowadzący działalność gospodarczą powinni zostać zwolnieni z płacenia składek ZUS (wynoszących minimum 1400 złotych miesięcznie) przez cały okres kwarantanny oraz z podatku dochodowego od osób fizycznych (19% bądź 10% zysków). Natomiast ci, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej, a co za tym idzie nie mają stałego dochodu, powinni zostać zwolnieni z płacenia podatku od czynności cywilnoprawnych. W ten sposób cały przychód ze sprzedaży dzieła zostawałby artyście.
5. Stworzenie procedury dotyczącej wypłacania odszkodowań dla artystów, w związku z odwołanymi wystawami, warsztatami i innymi wydarzeniami
Konieczne jest stworzenie klarownej procedury dotyczącej wypłacania odszkodowań dla artystów, w związku z odwołanymi wystawami, warsztatami i innymi wydarzeniami. Artystki i artyści poświęcają przygotowaniu swych projektów wiele czasu i ich nagłe odwołanie - z przyczyn niezależnych od twórczyń i twórców - nie powinno skutkować całkowitym umorzeniem wynagrodzenia. Powinna istnieć system umożliwiający złożenie wniosków o wypłaty odszkodowań przez internet przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
6. Angażowanie artystów w pracę w obrębie samorządu oraz wsparcie finansowe z jego strony
Dużym odciążeniem dla artystek i artystów byłaby możliwość pracy jak najbliżej miejsca zamieszkania. Samorządy miast powinny skupić się na lokalnych twórczyniach oraz twórcach i rozwinięciu możliwości współpracy z nimi. By móc odrobić straty spowodowane wstrzymaniem działalności z powodu wprowadzonych obostrzeń, władze powinny zapewnić udział w imprezach organizowanych przez miasto po zakończeniu epidemii. Innym rozwiązaniem byłoby otwarte zaproszenie do stworzenia identyfikacji wizualnej miasta lub województwa oraz próby stworzenia platformy mającej ułatwić kontakt między firmami działającymi na terenie miasta i artystami.​​​​​​​​​​​​​​
​​​​​​​​​​​​7. Utworzenie platformy cyfrowej zrzeszającej osoby i instytucje kultury, która umożliwi udział w bezpłatnych i płatnych warsztatach oraz włączenie jej do programu e-learningowego dla uczniów
Istotnym działaniem pomocowym dla sektora kultury jest zapewnienie przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przestrzeni internetowej stanowiącej niezbędną alternatywę pracy dla wszystkich zamkniętych instytucji. Lockdown to doskonały moment dla podjęcia rządowych działań mających na celu promocję powszechnego dostępu do działań artystek i artystów, a także edukatorek i animatorów. Potraktujmy czas pandemii, jako szansę dla promocji kultury oraz możliwość zaaplikowania edukacji kulturalnej do programu nauczania. Niezbędne jest podjęcie konkretnego stanowiska przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wobec roli sztuki w życiu każdego człowieka i uznanie jej za niezbędny czynnik w procesie kształcenia ustawicznego jednostki.
8. Dofinansowania na organizację indywidualnych projektów wystawienniczych w prywatnych mieszkaniach artystek i artystów
Umożliwienie odpłatnej organizacji warsztatów/wernisaży/oprowadzań online po prywatnych mieszkaniach artystek i artystów, powinno stać się ich nieodłączną i legalną formą pracy artystycznej. Wprowadzenie tego postulatu pozwoli nie tylko utrzymać stabilność finansową twórczyń i twórców, ale także umożliwia zapoznanie się z ich aktywności artystyczną, co pozytywnie wpłynie zarówno na rozwój twórczości, jak i na samych odbiorców sztuki. W przypadku, kiedy organizacja takiego wydarzenia wykracza poza możliwość finansową artystki lub artysty, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego powinno umożliwić uzyskanie grantu na zakup potrzebnych materiałów lub sprzętu.
Nasz manifest ma formę otwartego kolażu – zapraszamy wszystkie chętne do skomentowania osoby na grupę dyskusyjną stworzoną na potrzeby projektu. Za zgodą autorki_a wybrane komentarze znajdą się w powyższym manifeście. W duchu konstruktywnej krytyki oraz dyskusji wypracujmy wspólnymi siłami stanowisko wobec
przyszłości kultury i sztuki.
Back to Top